نسیم سحر

جدید ترین مطالب
بخش بایگانی

آخرین ارسالی های انجمن

ابو عبد اللّه محمد بن احمد انصارى قرطبى صاحب تفسير الجامع لأحکام القرآن و المبيّن لما تضمّنه من السنّة و آى الفرقان‏ 

محل تولد: قرطب آندلس 
تاريخ تولد: قرن ششم هجري قمري 
تاریخ وفات: 671 ق 
استادان: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
شاگردان: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 
معرفي تفسير:
تفسير الجامع لأحکام القرآن :عمده اين تفسير به بيان احکام فقهى و اختلاف مذاهب فقهى اختصاص دارد, با اينهمه، قرطبى از ابعاد ديگر آيات غافل نبوده و به مباحث کلامى و اخلاقى و ادبى و تاريخى و اجتماعى نيز پرداخته است.

قرطبى در خطبه کتاب به روش تفسيرى خود و شيوه ‏هاى ديگر مفسران اشاره کرده و در مقدمه‏ اى مفصّل، مباحثى درباره آداب تلاوت قرآن، اعراب و تعليم آن، ثواب قرائت قرآن، تفسير به رأى و ويژگي هاى آن، اعجاز و عدم تحريف قرآن آورده است( ج 1، ص 1- 78), همچنين بخش هايى از رساله مفقود ابوبکر محمد بن قاسم انبارى( متوفى 328)، به نام الرّدّ على من خالف مصحف عثمان، را در مقدمه تفسيرش آورده است( قرطبى، ج 1، ص 80- 86).

قرطبى در تفسير آيات گاه تفسير چند آيه را ذيل ابوابى که از چند مسئله تشکيل يافته است مى ‏آورد، نظير سوره فاتحة الکتاب که تفسير آن را در چهار باب قرار داده است(- ج 1، ص 108- 151) و گاهى تفسير آيات را به صورت مسائل مستقل مى‏ آورد، نظير آيه سوم سوره اعراف که آن را در دو مسئله ذکر کرده است(- همان، ج 7، ص 161- 162) و گاه آيات را بدون دسته‏ بندى در قالب باب يا مسئله تفسير مى‏ کند، نظير آيه 54 سوره الرحمن(- قرطبى، ج 17، ص 179- 180).

روش تفسير :
يکى از ويژگي هاى تفسير قرطبى، که خود او در مقدمه تفسير به آن اشاره کرده است، نقل سخنان و آرا با ذکر نام گوينده و مأخذ آنهاست( همان، ج 1، ص 3). با وجود اين، گاهى نام گوينده و مأخذ آن را ذکر نمى‏ کند. از جمله کسانى که قرطبى از آنان بسيار سخن نقل کرده، ابن عطيه اندلسى است. قرطبى گاهى عين مطالب را از تفسير او با ذکر نام، و در مواردى بدون ذکر نام، نقل مى‏کند و گاهى سخن او را به خود نسبت مى‏ دهد و گاهى به رد سخن او مى ‏پردازد(- مشنى، ص 697- 702, براى نمونه- قرطبى، ج 1، ص 407- 408، که از ابن عطيه، ج 1، ص 228 نقل و در آن مناقشه کرده است). وى همچنين از تفسير طبرى، احکام القرآن کيا هرّاسى، احکام القرآن ابن عربى، اعراب القرآن و معانى القرآن هر دو از ابو جعفر نحّاس نحوى، صحاح شش‏گانه حديث، التفصيل الجامع لعلوم التنزيل نوشته احمد بن عمار مهدوى، الکشّاف عن حقائق التنزيل زمخشرى و برخى کتابهاى ديگر بهره برده است.
 
قرطبى براى ريشه‏ يابى لغات و معانى آنها و مباحث نحوى و قرائتهاى مختلف، بخش جداگانه ‏اى اختصاص داده و حتى براى بيان احکام فقهى به ريشه لغات و مباحث نحوى پرداخته و شواهد شعرى بسيارى هم آورده است( همان، ص 49, نيز- ادامه مقاله).

در تفسير قرطبى برخى آيات به مدد آيات ديگر تفسير شده است. در اين تفسير اسرائيليات نيز بسيار راه يافته است( زلط، ص 410- 417). قرطبى به تفسير رمزى توجهى نداشته، اما تفسير صوفيانه را پذيرفته و مطالبى از تفاسير صوفيانى چون ابو عبد الرحمان سلمى و قشيرى نقل کرده است( همان، ص 308- 309, براى نمونه- قرطبى، ج 1، ص 145، ج 4، ص 237).

برخى مؤلفان، تفسير قرطبى را« تفسير به رأى» دانسته‏ اند اما قرطبى در مقدمه تفسيرش فصلى را به نقل احاديث نهى از تفسير به رأى اختصاص داده و در آن به نقد کسانى پرداخته است که معتقدند قرآن را فقط از طريق نقل بايد تفسير کرد. او کسانى را که با مبانى علمى صحيح و در مقاصد و اهداف شايسته از آيات الاهى بهره مى‏ گيرند، مشمول اين احاديث ندانسته و اين نهى را بر دو گروه تطبيق داده است: کسانى که انديشه‏ا ى را مى‏ پذيرند و سپس آيات قرآن کريم را براى توجيه آن به کار مى‏گيرند، و کسانى که با اندک توجه به ظاهر آيات به تفسير آنها مى‏پردازند . قرطبى در تفسير خود به آراى مذهب اشعرى پايبند است و جنبه‏ هاى کلامى آيات را با عقايد اشعرى توجيه مى‏ کند, مثلا در تفسير آيه 143 سوره اعراف- که طبق آن حضرت موسى درخواست کرد که پروردگار، خودش را به وى نشان دهد، اما پاسخ شنيد که هرگز مرا نخواهى ديد- قرطبى، مطابق عقايد اشاعره، رؤيت خداوند را فقط در دنيا نفى کرده و کسانى را که به نفى کلى رؤيت معتقدند، گمراه و بدعت گذار مى‏داند( ج 7، ص 278- 279). او همچنين در بسيارى موارد به آراى معتزله، قدريه، صوفيان، شيعيان، خوارج، کراميه، حلوليه، زنادقه، قرامطه و ديگر فرق و مذاهب دينى و سياسى اشاره کرده و به رد و طعن آنها پرداخته است‏ .قرطبى در فقه پيرو مالک بن انس بوده و در تفسير آيات فقهى، ضمن نقل آراى فقيهان مذاهب ديگر، به بيان ديدگاه هاى فقهى مالک بن انس و اثبات آنها پرداخته است. با اينهمه، در مواردى که دليل مالک را استوار ندانسته و به دلايلى محکم تر دست يافته، اقوال ديگران را بر فتواى مالک مقدّم داشته است‏ .  
آثار مفسر:
 تفسير الجامع لأحکام القرآن 
 

نسیم سحر دات آی آر

تعجیل در ظهور آقا امام زمان عج صلوات

مطالب مرتبط

تظرات ارسال شده

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی