نسیم سحر

جدید ترین مطالب
بخش بایگانی

آخرین ارسالی های انجمن


 

محل تولد: الاسفرايین 
تاريخ تولد: حدود 395 ق 
تاریخ وفات: 471 ق‏ 
استادان: محمش و اصحاب عبد الرحمان بن کيسان معروف به اصم و نيز ابو على حامد بن محمد رفاء  
شاگردان: زاهر شحّامى‏ و عبد الغافر فارسى‏ و ...  

 
معرفي تفسير:
تاج التراجم اثر عماد الدين اسفراينى يکى از تفاسير فارسى بر جاى مانده از قرن پنجم هجرى به زبان فارسى و شامل تمام قرآن مى‏باشد، که از نظر اهميت، همپايه تفسير منسوب به طبرى( فارسى) و سور آبادى و بصاير يميتى است و دومين حلقه زنجير خراسانيان به شمار مى‏آيد که بدون ترديد به علت قدمت زمانى و شيوه‏اى که در ترجمه آيات به کار گرفته، بر تفسيرهاى فارسى سده‏هاى ششم و هفتم هجرى اثر گذاشته است.

از سوى ديگر، تاج التراجم نقطه عطف دو دوره از دوره‏هاى ترجمه قرآنى به شمار مى‏رود، زيرا ترجمه‏هاى شناخته شده پيش از آن دوران، از نوع ترجمه تحت اللفظى و بدون توجه به نظرگاه‏هاى تفسيرى است، و ترجمه‏هاى پس از سده پنجم هجرى، بيش‏تر بر پايه عقايد و آراى مفسران است و تفسير تاج التراجم نقطه پيوند ميان اين دو گونه ترجمه است. بدون ترديد تحول و انتقال ترجمان از دوره نخست ترجمه قرآن به دوره دوّم، به احتمال قريب، به يقين تحت تأثير نقد و نظر نويسنده تفسير بوده است. روشن است که نگارشهاى کهن فارسى بطور عام، و ترجمه‏ها و تفسيرهاى کهن به طور خاص به لحاظ شناخت زبان فارسى و گونه‏هاى آن، و هم به جهت تدوين دستور و فرهنگ تاريخى زبان مزبور، و به خاطر غنا بخشيدن به فارسى معاصر از اهميتى خاص برخوردارند، تاج التراجم نيز به اين اعتبار در خور تحقيق و تدقيق است، زيرا نگاشته مذکور در روزگارى پرداخته شده که زبان فارسى در تمدّن اسلامى ايران نقش چشمگيرى داشته، و از ساختى مفهوم و گويا برخوردار بوده است. از اين رو تفسير حاضر نه تنها به خاطر اشتمال بر صدها واژه سره و تعبيرات و ترکيبات دلنشين فارسى داراى اهميت است بلکه به اعتبار آنکه گونه‏اى از گونه‏هاى نوشتارى فارسى خراسان را نشان مى‏دهد هم در خور مداقّه زبانشناسان تواند بود. در اين تفسير آثار گونه‏اى زبان، انواع تبديلات و تغييرات آوايى از قبيل ادغام، ابدال، و شناسه‏هاى کهن ساختارى مانند تصغير واژه‏ها، و تطبيق فعل و فاعل و عدم آن، وفور فعلهاى مرکّب و بسيط و پيشوندى، کاربرد صيغه‏هاى مشتق از بايستن و شايستن، وجوه مصدرى و وصفى، مفعول مطلق- که از شناسه‏هاى نگارشهاى کهن است، استعمال مجدد حروف اضافه در يک جمله، جمع بستن جمعهاى مکسّر عربى، انواع با، تا و يا و غيره، ديده مى‏شود که درباره هر يک از خصيصه‏ هاى آوايى، واژگانى و دستورى آن در بخش تعليقات تاج التراجم( که پس از متن کامل تفسير خواهد آمد) محققان تفسير به تفصيل سخن گفته ‏اند

مفسر خود در اين باره مى‏نويسد:« پس چون اندر آن ترجمه‏ها، که کرده بودند، اين خللها را ديديم که ياد کرديم،( قبل از اين بيانات آنها را بر شمرده است) از خداوند( سبحانه و تعالى) توفيق خواستيم، بدان مقدار که توفيق يافتيم، اجتهاد کرديم اندر راست کردن الفاظى به پارسى، که ترجمه آن را بشايد لغت عرب را، موافق اقوال مفسّران، و موافق اصول ديانت را، و مصون از هر تأويلى که متضمّن بود چيزى را از تعطيل و تشبيه، و يا نصرت چيزى را از مذاهب اهل الحاد و بدعت، راست و مستقيم بر طريقت اهل سنت و جماعت. و از بهر اين صفات بود که نام اين را« تاج التراجم فى تفسير القرآن للاعاجم» لقب نهاديم».

روش تفسير :
 مؤلف در تفسير هر سوره نخست ويژگي هايى چون شماره آيات، کلمات، حروف جزوها، مکى و مدنى بودن و نيز خواص خواندن آن را بيان داشته، اقوال موجود را نقل و گاهى درباره آنها اظهار نظر می کند، مانند ج 1 ص 38، سوره حمد.

پس ترجمه آيات را کلمه به کلمه نوشته به تفسير آنها مى‏پردازد. در اين بخش شأن نزول آنها و قصص قرآنى را با کمال اختصار و عباراتى زيبا و فصيح آورده است. صبغه روايى بودن در تاج التراجم کاملا مشهود است، علاوه بر پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله تا مفسران صحابه و تابعين نقل و به آراء آنها اهتمام مى‏ورزد، از قبيل کعب الاحبار، محمد بن کعب قرظى، کلبى، مجاهد، عکرمه، ابن عمر، عبد الله ابن مسعود، هشام بن عروه، ضحاک، ابو هريرة، قتاده و تقريبا در تمامى صفحات اين تفسير به ابن عباس اشاره نموده است.

تاج التراجم، نسبت به تأويل حساسيت خاصى داشته و به نقد برخى تأويلات همت مى‏گمارد، مانند ج 1 ص 48 ذيل« بسم الله».

بسيارى از محققان معاصر، و برخى از سابقان، با توجه به ظاهر برخى ترجمه‏ ها و تفسيرها به عدم تلائم آيات قرآن قائل شده‏اند، و اين نکته‏ اى است که ظاهر آيات استنباط مى‏شود به همين دليل است که برخى از آنان فقدان انسجام در قرآن را عنوان کرده‏اند. اين نظر انتقادى را بسيارى از مترجمان و مفسرانى که قرآن را به فارسى ترجمه و تفسير کرده‏اند ناديده گرفته و کمتر به نشان دادن رابطه پنهان و ديريابى موضوعات يک سوره و پيوند موضوعى و پوشيده آيات اهتمام ورزيده‏اند، تاج التراجم به اين مسأله توجهى شايان مبذول داشته و کوشيده است که با نمودن علت نزول آيات هر سوره و سبب انزال آنها، پيوند و رابطه معنايى جميع و يا اغلب آيه‏هاى هر سوره را آشکار سازد. و اين نکته‏اى است دقيق، که در همه تفاسير کهن و جديد فارسى ديده نمى‏شود، به همين جهت است که ترجمه و تفسير هر سوره از سور قرآن در تفسير تاج التراجم، داراى يک وجهه معنايى واحد است که هر آيه دايى آيه پسين و مديون آيه پيشين مى‏نمايد. 
 
آثار مفسر:

 

 التبصير فى الدين و تمييز الفرقه الناجيه عن الفرق الهالکين و تفسير تاج التراجم فى تفسير القرآن للأعاجم‏  

نسیم سحر دات آی آر

تعجیل در ظهور آقا امام زمان عج صلوات

مطالب مرتبط

تظرات ارسال شده

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی