نسیم سحر

جدید ترین مطالب
بخش بایگانی

آخرین ارسالی های انجمن

عنوان پاسخ بازدید توسط
2 فاکتور مهم در خرید کابل کواکسیال چیست؟ 2 31 maryam567
داغ شدن گوشی هوشمند 1 170 maryam567
در هنگام خرید فیبر نوری به چه نکاتی باید توجه کرد؟ 1 14 maryam567
نقش سئو سایت در بالاآمدن سایت در گوگل 1 222 maryam567
ساخت سایت حرفه ای با بهترین آفرهای تخفیفی 3 23 maryam567
مشخصات فنی گوشی‌های سری Meizu 15 فاش شد 1 136 maryam567
ارسال بار به کانادا 2 231 maryam567
پانچ چیست و خدمات پانچ در صنعت فلزکاری 1 10 maryam567
اجاره سرور اختصاصی - اجاره سرور اختصاصی توشن 2 24 maryam567
باربری تهران یک شرکت معتبر در کار باربری 2 269 maryam567
فروش آپارتمان ۹۴متر فول امکانات خوش نقشه 2 39 maryam567
ماندگاری میکروبلیدینگ ابرو 3 53 maryam567
مهم ترین ابزارهای استفاده از تولید محتوا چیست؟ 4 41 maryam567
فاکتور رسمی چیست؟ 0 1 lemonn
سئو سایت حرفه ای با جدید ترین متدها و آفرهای تخفیفی 0 1 npcoo
خرید آپارتمان های کوچک متراژ 0 1 bakhshifatemeh
سئو منفی چیست؟ 4 118 parisa98
​ تاثیر ماساژ بر سیستم بدن 4 138 maryam567
عدم ثبت شرکت و پیامدهای آن 5 286 maryam567
مراقبت مو بعد از انجام کراتینه مو 0 2 parniahair
هارد SSD، قلب تپنده کنسول‌های آینده 17 135 maryam567
مراحل ساخت واشر سیل شیشه 5 26 maryam567
بی شعور کیست؟ 29 534 hadiam
روانشناسی رنگ در طراحی سایت های اختصاصی: 30 402 hadiam
نمایندگی تعمیرات فریجیدر 6 175 parisa98
خدمات سئو سایت seo 2 177 parisa98
با تهران مبله دیگر نگران سفر کردن نباشید 17 385 niyahel
از سانتریفیوژی ضد اسید در چه مواردی استفاده میود؟ 1 33 maryam567
طراحی سایت شرکتی حرفه ای با کمترین هزینه 1 27 maryam567
بهترین خریدار لاستیک فرسوده و دست دوم 2 34 maryam567

2

ابلیس در قرآن در ادامه مساله شرک در قرآن کریم

برخی از لغت شناسان «ابلیس» را واژه عربی از باب «ابلس یبلس  ابلاس» و به معنای یأس شدید می­ دانند و «ابلیس» را از این جهت که از رحمت خدا ناامید و مأیوس شد به این نام خوانده ­اند و پس از سجده نکردن بر آدم و رانده شدن از درگاه الهی بود که وی «شیطان» نام گرفت.

 

الف) ماهیت ابلیس:

به تصریح قرآن «ابلیس» یک از جنّیان در صف فرشتگان بود از آنجا که می فرماید: (فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ)(سوره کهف، آیه 50) یعنی آنها که همگی سجده کردند، جز ابلیس که از جن بود. از این آیه به خوبی فهمیده می شود که ابلیس ـ چنان که برخی به اشتباه پنداشته اند ـ از فرشتگان نبوده؛ بلکه از طایفه جن است.

به طور کلی از آیات قرآن و روایات معصومین (ع) استفاده می­ شود که مقام ابلیس بر اثر عبادت فراوانش چنان بالا رفت که در صف فرشتگان مقرب خدا در آمد؛ اما به خاطر تکبر در برابر فرمان خدا و خودداری از سجده‌ي بر آدم(ع) از آن مقام والا رانده و مشمول خشم الهی شد.(تفسیر نمونه، ج 12، ص 266)

 

ب) علت رانده شدن ابلیس:

در قرآن کریم درباب علّت رانده شدن شیطان به موارد اشاره شده است که در ادامه خواهد آمد:

 

1ـ خودبزرگ­بینی و استکبار

از جمله موارد انحراف ابلیس غرور و خود بزرگ­ بینی وی بود. در قرآن کریم درباره‌ي خود­ بزرگ­ بینی و خود برتر بینی و استکبار شیطان آمده است که خداوند خطاب به وی فرمود:

(قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ)(سوره اعراف، آیه 12)

(خداوند به او فرمود: «در آن هنگام که به تو فرمان دادم، چه چیز تو را مانع شد که سجده کنی؟! گفت: من از او بهترم؛ مرا از آتش آفریده ­ای و او را از گل!)

از این آیه استفاده می­ شود ابلیس (طبق روایات شیعه) اولین کسی بود که قیاس کرد و اشتباه ابلیس در این قیاس آن بود که گویا وی چنین می پنداشت که آتش برتر از خاک است. هر چند هم ممکن است ابلیس به حقیقت امر آگاه بود ولی آگاهانه دروغ می­ گفت؛ زیرا می دانست که خاک، سرچشمه‌ي انواع برکات و منبع تمام مواد حیاتی و مهم­ترین وسیله برای ادامه زندگی موجودات زنده است؛ در حالی که آتش چنین نیست. از این گذشته امتیاز آدم در این نبود که از خاک است، بلکه امتیاز اصلی او همان روح انسانیت و مقام خلافت و نمایندگی پروردگار بود.

بی ­جهت نیست که قیاس در مکتب تشیّع به عنوانی راهی برای رسیدن به حقیقت و کشف احکام حجیّت ندارد. کمااینکه امام صادق (علیه السلام) از قیاس­های ابوحنیفه به شدّت انتقاد می­ کرد. در تفسیر المنار و طبری (از تفاسری عامّه) نیز نهی از قیاس مطرح شده است.(تفسیر نور، ج 4، ص 22)

بنابراین به فرض که ماده‌ي نخستین شیطان از مادّه ­ای برتر از خاک باشد، دلیل نمی­ شود که در برابر آفرینش آدم با آن روح و عظمت خداداد و مقام نمایندگی پروردگار، سجده و خضوع نکند به ظاهر شیطان همه این مطالب را می دانست و تنها تکبر و خودپسندی جلوی او را گرفت و همه این ها بهانه بود.(تفسیر نمونه، ج 6، ص 99)

 

2ـ حسادت

حسادت ابلیس نسبت به جایگاه انسان، عامل دیگر سرپیچی ابلیس بود.

(قَالَ أَرَأَيْتَكَ هَذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًا)(سوره اسراء، آیه 62)

«به من بگو، این کسی را که بر من برتری داده ای (به چه دلیل بوده است؟) اگر ما را تا روز قیامت زنده بگذاری، همه‌ي فرزندانش جز عده‌ي کمی، گمراه و ریشه کن خواهم ساخت.»

صاحب تفسیر مجمع­ البیان از قول جبائی در مورد قسم شیطان می­ نویسد: منظور شیطان آن بود که بر آنها استیلا پیدا می ­کنم، یعنی همان طوری که ملخ، مزرعه را سراسر می خورد من هم چنان آنها را اغوا می کنم که مستاصل شوند. شیطان از این جهت به این مسئله طمع کرد که خداوند به فرشتگان خبر داده بود که در روی زمین، کسی را قرار می دهد که فساد خواهد کرد. گویا وی به این مطلب آگاهی یافته بود.(تفسیر مجمع البیان، ج 14، ص 169)

فخر رازی در تفسیر کبیر در مورد اشاره خداوند به مسئله حسد ابلیس در این آیه می­ نویسد: « قوم پیامبر خاتم (صلی الله علیه و آله و سلم) با ایشان منازعه و عناد می­ کردند و با ایشان بحث باطلی به جهت وجود دو امر کبر و حسد داشتند. اما تکبر این قوم مانع می­ شد تا از پیامبر فرمانبرداری کنند و اما حسد ایشان به جهت آن چه رسول الله آورده بود و نیز به جهت نبوت و درجه عالی حضرت بود. پس خداوند به این کبر و حسد ایشان اشاره کرده و بیان کرد که این دو امر چیزهایی هستند که باعث خروج ابلیس از ایمان  و ورود وی در کفر شدند پس این آزمایشی سخت و قدیمی و عظیمی برای انسان­هاست»(رازی، فخر، تفسیر کبیر، ج 21، ص 2)

بنابراین از بیان فوق روشن می شود که منشا کینه ابلیس به آدم و فرزندانش، و علت راندن ابلیس دو چیز یعنی کبر و حسد بوده است.

 

ج) عبرت گرفتن از نتیجه‌ي تکبر ابلیس:

امام علی (علیه السلام) درباره‌ي نکوهش کبر و خود برتر بینی فرمود: «از آن معامله ­ای که خداوند با ابلیس کرد. عبرت گیرید». خداوند متعال در مورد نتیجه‌ي تکبر ابلیس در آیه 13 سوره اعراف می فرماید: (قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيهَا فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ).

«گفت: از آن مقام و مرتبه ­ات فرود آی. تو حق نداری در آن مقام و مرتبه تکبّر کنی بیرون رو، که تو از افرد پست و کوچکی».

از این رو به خوبی روشن می­ شود که تمام بدبختی شیطان، مولود تکبر او بود و تکبّر، جهد و تلاش او را بی ثمر گردانید. ابلیس شش هزار سال خداوند را بندگی کرد؛ ولی ساعتی تکبر ورزید. بعد از ابلیس چه کسی ممکن است که با این گونه نافرمانی ­ها علیه پروردگار در امان ماند؟ حاشا، هرگز خداوند پاک و منزه، انسانی را برای عملی وارد بهشت نمی­ کند که به خاطر همان عمل، فرشته ­ای را از آنجا رانده است.(نمونه، ج 6، ص 99)

بنابراین تکبر نه تنها برای افراد عادی خطرناک است، بلکه برای آنان که همنشین فرشتگان در ملأ اعلی باشند و قرن­ ها سابقه‌ ي عبادت داشته باشند نیز تهدید محسوب می­ شود.

اگر در آیاتی که مربوط به شیطان است نظر کنیم می­ بینیم نه علم شیطان به خدا نجات بخش است و نه عبادت های طولانی، بلکه راه نجات، تسلیم خدا بودن است و انسان­های خوب خدا قبل از عبادت­های طولانی، تسلیم خدا بودن را تجربه کنند.


نسیم سحر دات آی آر

مطالب مرتبط

تظرات ارسال شده

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی

2